Tango 1926.
Componist en tekstschrijver: Enrique Santos Discépolo.
Geschiedenis
‘Qué vachaché’ is een tango die soms wel eens als ‘¿Qué va cha ché?’ wordt vermeld. Het is één van de eerste succesvolle tango’s van Enrique Santos Discépolo.
‘Qué vachaché’ ontstond tijdens een tournee van een toneelgroep met Discépolo door Uruguay. Het stuk werd in 1926 in Montevideo voor het eerst uitgevoerd door Mecha Delgado zonder dat het aansloeg. Later zong Tita Merello het in Buenos Aires tijdens een revue.
Maar het succes kwam nadat Azucena Maizani ‘Esta noche me emborracho’ – ook een tango van Discépolo – zong in 1928. Dat gaf deze tango een nieuwe impuls.
De tango wordt gezien als kritiek op een samenleving die volgens de auteur meer bezig was met geld dan met morele waarden.
Tekst
Qué vachaché (Wat een flauwekul)
Piantá [1] de aquí, no vuelvas en tu vida.
Ya me tenés bien requeteamurada.
No puedo más pasarla sin comida
ni oírte así, decir tanta pavada [2].
¿No te das cuenta que sos un engrupido?
¿Te creés que al mundo lo vas a arreglar vos?
¡Si aquí, ni Dios rescata lo perdido!
¿Qué querés vos? ¡Hacé el favor!.
Rot op en kom van uw leven niet meer terug.
Je hebt me echt wel liggen gehad.
Ik kan het niet meer laten passeren
noch al je onzin horen uitkramen.
Zie je dan niet hoe verwaand je bent?
Denk je nu echt dat jij de wereld gaat redden?
Als zelfs God het niet kan!
Wat wil je nu? Doe me een lol!
[1] – [3]
[1] piantar: lunfardo afgeleid van ‘espiantar’: ontsnappen, vluchten, weggaan, stelen, iemand wegsturen, uitzetten, ontslaan, gek worden.
[2] amurar: lunfardo: In de steek laten, onbeschermd achterlaten, arresteren, gevangenzetten, stelen, oplichten, bedriegen, verpanden, in het nauw drijven.
[3] pavada: dwaasheid, onnozele opmerking of uitspraak, onzin, domheid, onbelangrijkheid.
Lo que hace falta es empacar mucha moneda,
vender el alma, rifar [4] el corazón,
tirar la poca decencia que te queda...
Plata, mucho plata y plata otra vez...
Así es posible que morfés [5] todos los días,
tengas amigos, casa, nombre...y lo que quieras vos.
El verdadero amor se ahogó en la sopa:
la panza es reina y el dinero Dios.
Wat we nodig hebben, is veel geld graaien,
je ziel verkopen, je hart verspelen,
het beetje fatsoen dat nog rest overboord gooien...
Geld, geld en nog eens geld...
Zo kan je elke dag alles in je kamp houden,
vrienden, huis, faam... en al wat je maar wil.
Ware liefde is met het badwater weggegoten:
overvloed is koning en geld is God.
[4] -[5]
[4] rifar, bartolear: voetbalterm: de bal onnauwkeurig of zonder duidelijk doel spelen.
[5] morfar: eten; voetbal: de bal voor zichzelf houden, zonder hem aan zijn teamgenoten door te spelen; lunfardo: seks hebben, overspel plegen, een fysieke of verbale straf krijgen.
¿Pero no ves, gilito embanderado [6],
que la razón la tiene el de más guita?
¿Que la honradez la venden al contado
y a la moral la dan por moneditas?
¿Que no hay ninguna verdad que se resista
frente a dos mangos [7] moneda nacional?
Vos resultás, -haciendo el moralista-,
un disfrazao...sin carnaval...
Zie je dan niet, driedubbele idioot,
dat wie het meeste geld heeft gelijk krijgt?
Dat eerlijkheid in klinkende munt wordt gekocht
en moraal voor een habbekrats weggegeven?
Dat geen enkele waarheid standhoudt
als er twee pesobriefjes tegenover staan?
Jij hangt de zedenpreker uit maar eigenlijk
ben je een farizeëer... al is 't geen carnaval...
[6] – [7]
[6] In sommige versies otario engominado: idiote meeloper: engominar: haar insmeren met gel, toen fel in de mode.
[7] mango: lunfardo: oud biljet van één peso.
¡Tirate al río! ¡No embromés con tu conciencia!
Sos un secante que no hace reír.
Dame puchero, guardá la decencia...
¡Vento más vento! [8] ¡Yo quiero vivir!
¿Qué culpa tengo si has piyao [9] la vida en serio?
Pasás de otario, morfás aire y no tenés colchón...
¿Qué vachaché? Hoy ya murió el criterio!
Vale Jesús lo mismo que el ladrón...
Spring in de rivier! Hou je geweten niet voor de gek!
Je bent een droogstoppel die niemand doet lachen.
Hou op met mopperen, behoud je fatsoen...
Geld, geld en nog eens geld! Ik wil leven!
Wat heb ik eraan als jij jezelf zo interessant vindt?
Je bent een sukkel, je leeft van lucht en hebt geen bed...
Wat een flauwekul! Vandaag is alle logica verdwenen!
Jezus of een dief, 't komt op hetzelfde neer...
[8] -[9]
[8] In sommige versies "¡Plata, plata y plata". Vento: lunfardo: geld, product van een bedrog.
[9] Piyao: lunfardo voor egocentrisch, overdreven tevreden over zichzelf.
De censuur van de dictatuur
In 1929 mocht het nummer samen met ‘Esta noche me emborracho’ en ‘Chorra’ voor een tijd niet op de radio worden uitgezonden.
Vanaf 1943 werd het weer gesensureerd. De militaire regering verbood het gebruik van het lunfardo evenals alle uitdrukkingen die immoreel of schadelijk werden beschouwd voor de taal of het land. Titels en teksten werden aangepast om uitzending via de radio mogelijk te maken, en zo werd ‘Que vachaché’ omgedoopt tot ‘Qué vamos a hacerle’. We hebben geen opname of tekst uit die tijden gevonden.
Versies
Verschillende artiesten hebben het nummer opgenomen, te beginnen met de opname van Carlos Gardel met gitaarbegeleiding in Barcelona in december 1927.
Uitgebreide lijst op volgende pagina
César Tossi 2023
Voor de fanaten
Wikipedia (Spaans)