Tango 1905.
Componist: Enrique Saborido.
Tekstschrijver: Ángel Villodo.
Inleiding
‘La morocha’ begon met een weddenschap. De (jonge) Uruguayaan Enrique Saborido [1] was stamgast van Bar Reconquista waar zangeres en landgenote Lola Candales ook regelmatig kwam. In 1905 vierde Enrique er kerstavond en het ging er nogal luidruchtig aan toe. Zijn vrienden merkten op dat hij vooral aandacht aan de mooie brunette besteedde en maakten er grapjes over. Ze daagden hem uit en wedden erom dat hij geen tango kon componeren die de zangeres later zou zingen.
Het feestje ging gewoon voort maar voor hij ging slapen, dacht Enrique aan de uitdaging. Het was al 5 uur maar hij zette zich aan de piano. Nog diezelfde dag vroeg hij zijn vriend Ángel Villoldo [2], de componist van ‘El choclo’, om de muziek op tekst te zetten. ’s Middags was de zaak geklonken en gingen ze samen naar Lola.
Zij oefende het nummer in en zong het die avond onder luid applaus van het publiek, ze moest het een aantal keren herhalen.
[1] en [2]
[1] Enrique Saborido (1877 Montevideo – 1941 Buenos Aires) was pianist, componist en dansleraar.[2] Ángel (Gregorio) Villoldo (Arroyo) alias Fray Pimiento (1861 Buenos Aires – 1919 Buenos Aires), was componist en tekstschrijver / zanger. Hij was een belangrijk figuur in de ontwikkeling van de Argentijnse tango.
De eerste Argentijnse tango in Europa
Het nummer werd een succes. Een jaar later, in 1906 nam het cabaretduo Los Gobbi [3] ‘La morocha’ op. Er werden 280.000 partituren van verkocht en overal verspreid. Via havens kwam de tango ook in Europa terecht, vooral in Parijs waar Los Gobbi voor zijn populariteit zorgden. Bovendien was Villoldo ook vaak in Parijs om zijn rechten op ‘El Choclo’ te verdedigen.
Het lied heeft een klassieke structuur met twee coupletten waarvan de stijl muzikaal verschilt, vrij typerend voor de de tango’s van de Guardia Vieja [4].
[3] en [4]
[3] Los Gobbi was een Argentijns cabaretduo dat bestond uit de Chileense zangeres, actrice en danseres Flora Rodríguez en haar echtgenoot, Alfredo Eusebio Gobbi. Het duo was erg succesvol in de beginjaren van de tango, tijdens de zogenaamde Guardia Vieja, en nam een groot aantal platen op in Argentinië, Europa en de Verenigde Staten, waardoor ze bekend stonden als Los Reyes del Gramófono. Flora Rodríguez was de eerste zangeres die tango’s opnam.
[4] Guardia Vieja verwijst naar de beginjaren van de tango, eind 19de begin 20ste. Tango is ontstaan rond de Río del Plata en kenmerkt zich door Afrikaanse, Europese en Zuid-Amerikaanse klanken. Er werd geëxperimenteerd en de tango was nog in vorming.
Tekst
“La morocha’ verwijst niet allen naar de donkere haarkleur maar ook naar de etnische afkomst van Argentijnse plattelandsvrouwen aan het begin van de 20ste eeuw, creools en gaucho.
Villoldo schreef de tekst met een kwinkslag naar de Argentijnse burgerij. De man was de baas en de vrouw dient hem, maar met een ode aan de liefde: “de mirar ardiente, la que en su alma siente, el fuego de amor”.
La morocha (De donkere schone)
Yo soy la morocha,
la más agraciada,
la más renombrada
de esta población.
Soy la que al paisano
muy de madrugada
brinda un cimarrón [5].
Ik ben de donkere schone,
de meest gracieuze,
de meest populaire
van het dorp.
Ik ben degene die de boer
's ochtends vroeg
een mate aanbiedt.
[5]
[5] cimarrón is het Spaans voor een verwilderd huisdier of verwilderde plant, het woord werd ook gebruikt voor een gevluchte slaaf. Rond de Río de la Plata is het ook mate amargo.
Yo, con dulce acento,
junto a mi ranchito,
canto un estilito
con tierna pasión,
mientras que mi dueño
sale al trotecito
en su redomón.
Ik, met zoete stem,
naast mijn optrekje
zing een deuntje
vol tedere passie,
terwijl mijn eigenaar
een rondje draaft
op zijn pampapaard.
Refran:
Soy la morocha argentina,
la que no siente pesares
y alegre pasa la vida
con sus cantares.
Soy la gentil compañera
del noble gaucho porteño,
la que conserva el cariño
para su dueño.
Refrein:
Ik ben de Argentijnse schone,
die geen droefenis voelt
en vrolijk zingend
door het leven gaat.
Ik ben de lieve gezellin
van de nobele gaucho,
die haar liefde
voor haar baas in ere houdt.
Yo soy la morocha
de mirar ardiente,
la que en su alma siente
el fuego de amor.
Soy la que al criollito
más noble y valiente
ama con ardor.
Ik ben de donkere schone
met hartstocht in de ogen,
die in haar ziel
het vuur van liefde voelt.
Ik ben degene die de meest
nobele en dappere creool
met passie liefheb.
En mi amado rancho,
bajo la enramada,
en noche plateada,
con dulce emoción,
le canto al pampero,
a mi patria amada
y a mi fiel amor.
Op mijn geliefde ranch,
onder het afdak,
in zilveren nachten,
met zoet sentiment,
bezing ik de pampawind,
mijn geliefd vaderland
en mijn trouw lief.
Versies
‘La morocha’ is een typische tango van de Guardia Vieja. Hier enkele versies zoals ze begin vorige eeuw klonken. De “modernere” opnames vind je op de volgende pagina.
- Los Gobbi canta Flora RodrÌguez Gobbi) 1906-07-23 beluister
- Juan Maglio (bandoneonsolo) 1912-1913 beluister
- canta Flora RodrÌguez Gobbi (opgenomen in Europa) 1912-1913 beluister
Vervolg lijst op volgende pagina
Villoldo schreef later nog een parodie ‘Los mamertos’ over een dronkeman.
- ‘Los mamertos’ canta Ángel Villoldo 1910 beluister
filmfragment ‘La Historia Del Tango’ met Virginia Luque (1949)
Voor de fanaten
Geschiedenis en bron van dit artikel (Spaans) tangosalbardo